Yapay Zeka Çizgisi ve Transcendence

google-deepmind-artificial-intelligenceGeçenlerde bir film izledim, Transcendence. Johnny Depp’in muhteşem oyunculuğuyla şekillenmiş, Holywood’un yapay zeka ve bu yapay zekanın geliştirilebilirliği üzerine güzel bir filmdi. Kısaca özetlemek gerekirse, yapay zeka ve bilinç mantığını oturtan bir süper bilgisayar, nano teknoloji ve üretim alanında çok hızlı bir şekilde ilerleyip insanlara da çipler yerleştirip kontrol etmeyi amaçlıyor, böylece insanlığa ve Amerika’ya bir tehdit oluşturuyor. Filme başlarken de aklımda olan ama bitince aklıma daha çok yerleşen bir sözü düşündüm. “Bilim, Holywood’u takip eder.” Sonra, filmde şekillendirilen ve imgelendirilmeye çalışılan -yapay zeka- düşüncesinin gerçekten de hem analitik olarak hem de pratik olarak gerçekleştirilebileceği fikrine vardım. Yıllar yılı, Turing meselesinden beri insanoğlu, özellikle bilgisayar sistemlerinin ilk yıllarından beri alevli bir şekilde gelişen ve çareler aranması konumunda duran yapay zeka olayına eğilmiştir. Yapay zeka dediğimizde çoğu kişinin aklına “Herşeyi” yapabilen bir sistem gelmektedir. Aslında öyle değildir. Filmin içeriğinde de açıkça belirtilen biyolojik birleşim, yani insan bilincinin makine sistemlerindeki karar yapılarına etkimesi ve makinen bu karar verme sistemlerini öğrenmesi alanına benzer şekilde, bilişim olarak bahsedilen sistem de karar yapılarını kendi şekillendirebilen bir yapay zekadır. Bana göre dünya teknolojisi tek bir çizgiyi aştığı anda yapay zeka olarak tanımlanan bu sistemler hayatlarımızı ve güncel teknolojiyi bir anda değiştirebilir. Bu çizgi de bilinç çizgisidir. Peki bunu nasıl tanımlayabiliriz.

transcendence-johnny-depp-2014-imagesBilgisayar sistemlerinin karar verme yapıları belli şartlanmalar üzerine gelişir. Aynı hayvanlardaki refleks sistemlerine benzer şekilde, bilgisayar bir sorun ile karşılaştığında Evet, doğruysa bu, yanlışsa bu şeklinde bir karar yapısıyla hareket eder ve önceki her sorunda ne yaptığını inceleyerek buna göre bir refleks geliştirir, bkz. virüs koruma sistemleri veya adblock sistemleri. Ancak bahsettiğimiz bilinç sistemi sadece evet-hayırlardan ibaret değil, karşılaşılan sorunların duygusala inmeden tüm mantıksal yapılarını, geçmişini, beklenen projeksiyonlarını ve oluşturabileceği çözüm-sorun ilişkilerini komple algılayarak ve tartarak işlem gerçekleştiren bir sistemdir. Bilgisayar, ona bir sorun önerdiğinizde, mesela kanseri nasıl yeneriz dediğinizde, insanlar üzerinde yapılan tüm deneyleri, kimyasal ve tıbbi tüm analizleri, kanseri yendiği takdirde neler olacağını veya yenemediğinde başka hangi yolların mümkün olduğunu, bu işlemi gerçekleştirebilmek için gerekli olan altyapıları, bu altyapıların beşeri ve ekonomik yansımalarını belli bir algoritmaya bağlı kalarak ancak logic tabanlı olmadan işleyecek, bu verileri madenleyecek ve son olarak belli karar dizileri ortaya çıkaracaktır. Çıkartılan bu sonuçları da işleyerek bizlere net bir sonuç sunabilecektir. İşte aşılması gereken çizgi bu çizgidir. Mantıksal ve duygusal karar yapılarının arasında, tamamen bilime odaklı veri değerlendirme ve anlamlandırma yapısıdır. Bu yapı kurulabildiği takdirde, filmde de betimlenen şekilde bu yapay zeka, yapay bir bilinç dahilinde, istenilen tüm işlemleri dakikalar içerisinde gerçekleştirebilecektir. Banka hesaplarına ulaşabilecektir, ülkelerin projeksiyonlarını yapabilecektir, hastalıkları değerlendirerek gözden kaçan sonuçlar ile yepyeni tedavi yöntemleri bulabilecektir, geliştireceği hızlı bilimsel gelişimler ile muhteşem makineler ortaya çıkarabilecektir. Bu şu demektir. Dünya teknolojisinin göz bebeklerinden olan nanoteknoloji alanı muhteşem bir hızla ilerleyebilecek, hayal edemediğimiz gelişmeler yapılabilecektir. Burada ülkemiz ve biz bilgisayar mühendisleri nerede duruyoruz bunu iyi ölçmek ve görmek gerekir. Dünya teknolojisinin beklediği ve muhtaç olduğu en önemli karar ve çözüm yapılarından olan yapay zeka teknolojisi ülkemizde de belli alanlarda -mantıksal- yapılar ile geliştirilmeye çalışmaktadır. Bu çalışmalar public değil daha strict noktalara değdiğinden ülkemizin arge gelişimi açısından bence çok birşey ifade etmemektedir. Holywood’un bu tür efektleri göz ardı edilebilecek noktalar değildir ancak bu tarz filmler ve kurgusal hikayeler, ülkemizde zihni sinir olarak değerlendirilmektedir. Tam da bu noktada NASA’nın “İleri Olağanüstü Teknolojiler” birimi unutulmamalıdır. Bize düşen görevler bence şunlardır. Ülkemizde, sadece yapay zeka sistemleri değil, birçok bilişim çalışmasını, simülasyonunu ve verilendirmesini akademik ve bilimsel anlamda yapabilecek “Süper Bilgisayarlar” çok azdır. Hatta bana sorarsanız üç beş network bağlantısından ibarettir. *Türk hackerların muazzam deep ağından bahsetmiyorum* Ülkemizde ciddi süper bilgisayar kompleksleri devlet eliyle kurulup, aynı cloud sistemleri gibi, yapay zeka gibi, benchmarklar gibi, sistem denemeleri gibi, simülasyon ve bilişim modellemeleri gibi akademik ve profesyonel değerleri bölüm bölüm işletebilecek kurumsal yapılar kurulmalıdır.

binali-bu-neDüşünürseniz ülkemizde ciddi datacenterlar bile mevcut değilken, bahsettiğim süper bilgisayar laboratuvarlarının kurulması belki de bundan 10 yıl sonrasına denk gelecektir ancak dünya devletleri ve bilim erkanı, hali hazırda bu alanlarda bizden öndeyken bizim de bu tarz taban çalışmalarına başlamamız gerekmektedir. Birçok üniversite açılmakta ancak farkederseniz, yapay zeka ve bilişim sistemlerinin derin alanlarına özelleşen ciddi bölümler ve enstitüler mevcut değildir. Bunun sebebi illa ki siyasi ve ekonomik kısıtlamalardır ancak bu tarz özelleşmiş eğitimleri verip, ciddi bilişim çalışmalarına geçmek için son 10 yılın içerisinde girmiş bulunmaktayız. Umarım bir gün yapay zeka alanında ciddi atılımlar yaparak ülkemizin tarım, tıp ve mühendislik alanlarında hızlı ve uygulanabilir çözümler bulabiliriz. Bu yazı da burada dursun. Görüşmek üzere..

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s